تنش‌های آبی در راه است

بحران کم آبی علاوه بر پیامدهای نامطلوب زیست‌محیطی، منجر به تنش‌های حتی سیاسی و اجتماعی می‌‌شود؛ نمونه بارز آن درگیری بر سر انتقال آب سبزکوه به بروجن در استان چهارمحال‌وبختیاری بود که سه‌شنبه گذشته یک کشته و ۳۰زخمی برجای گذاشت.به گزارش همشهری، اكنون معاون مديركل دفتر برنامه‌‌ريزي كلان آب و آبفاي وزارت نيرو با اعلام اينكه همه شاخص‌هاي جهاني و بين‌المللي حاكي از ورود ايران به بحران آب است، مي‌گويد:«بايد هوشيار باشيم؛ هرگونه اهمال در كنترل و مديريت اين موضوع به بروز تنش‌هاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي مي‌انجامد.»هدايت فهمي به ايرنا گفت: آب در ايران اينك به يك بحران اجتماعي تبديل شده است و گاهي در كوچك‌ترين شهرها و روستاهاي كشور تنش‌ها و درگيري‌هايي بر سر آن رخ مي‌دهد. وي افزود: با دستيابي به يك وفاق ملي در زمينه حفظ منابع آبي، بازنگري در مصرف آب و فراخواني مردم براي كمك به دولتمردان و تصميم‌گيران، امكان كنترل اين بحران با صرف هزينه‌هاي پايين‌تر وجود دارد.وي تأكيد كرد: بايد در همه سطوح دولتي، تصميم‌سازان و آحاد مردم عزم ملي بر تغيير الگوي مصرف باشد در غيراين صورت، خطري بسيار جدي حيات سياسي و اجتماعي كشور را تهديد مي‌كند؛ مسئله‌اي كه در برخي كشورهاي حوزه «منا» به عاملي براي فروپاشي اين كشورها تبديل شد.فهمي در حالي نسبت به بروز تنش‌هاي ناشي از بحران آب هشدار مي‌دهد كه صاحب‌نظران و منتقدان همواره نسبت به پيامدهاي ناگوار انتقال آب ازجمله تنش‌هاي قومي هشدار داده‌اند. سازمان حفاظت محيط‌زيست و سازمان جنگل‌ها ومراتع كشور هم از منتقدان جدي طرح‌هاي انتقال آب هستند تا آنجا كه معصومه ابتكار، رئيس سازمان حفاظت محيط‌زيست چندي پيش با تأكيد براينكه سازمان حفاظت محيط‌زيست تنها با طرح انتقال آب براي شرب موافق است اعلام كرد كه انتقال آب بايد آخرين گزينه باشد.با وجوداين، مديريت منابع آب كشور بر اجراي طرح‌هاي انتقال آب پافشاري مي‌كند. پافشاري بر انتقال آبمديريت منابع آب كشور در حالي اجراي طرح‌هاي انتقال آب را در دستور خود قرار داده است كه تا پيش از جدي شدن اجراي اين طرح‌ها و طي چند دهه اخير، منتقدان با انتقاد از سدسازي‌هاي لجام گسيخته بدون پيوست زيست‌محيطي نسبت به بروز فاجعه و بحران كم آبي در كشور هشدار دادند اما باوجود همه اين هشدارها طي ۶۰ سال گذشته ۶۴۱ سد با توجيه توسعه كشاورزي، توليد برق، مهار سيل و تأمين آب شرب در كشور ساخته شد. ولي به‌رغم آنكه هدف از ساخت اين سدهاي پرهزينه، تأمين آب اعلام مي‌شد اين سدها نه‌تنها در تأمين آب كارساز نبود كه نابودي بخش قابل توجهي از رويشگاه‌هاي جنگلي و تخريب حوضه‌هاي آبخيز را در پي داشت. علاوه براين، ساخت اين سدها باعث قطع حقابه موروثي ميليون‌ها خانوار كشاورز و نابودي كشت‌وكار اين جوامع مولد بومي شد. با وجود توصيه‌هاي مشفقانه منتقدان و كارشناسان، گزينه‌هاي كارآمدي چون مديريت يكپارچه منابع آب و آ‌بخيزها، حفظ و نگهداري روش‌هاي بومي تأمين آب كه از سوي سازمان‌هاي جهاني به‌عنوان روش‌هاي پايدار تأمين آب معرفي شده مانند قنات، گردآوري آب باران (كه در شمال ايران سابقه ديرينه دارد و به آب‌بندان معروف است) ناديده گرفته شد وحتي استفاده از انرژي خورشيدي طي همه اين سال‌ها سهمي در توليد برق نداشت. سدسازي به قوت خود باقي استمشاور وزير نيرو روز گذشته با اعلام اينكه ۱۳۰سد در دست اجرا در كشور وجود دارد، گفت كه با تمركز روي ۹۰سد، بقيه را مورد بازنگري قرار داديم و عجله‌اي در بهره‌برداري از آنها نداريم. به گزارش مهر، محمد حاج رسولي‌ها با بيان اينكه ۶۰ مورد از اين سدها مربوط به تأمين آب شرب مناطق مختلف است، ابراز اميدواري كرد كه اين ۹۰سد در برنامه ششم توسعه به بهره‌برداري برسند. وي با اشاره به اينكه تاكنون ۴۴سد در برنامه پنجم توسعه به بهره‌برداري رسيده است، گفت: حجم كل ذخيره اين سدها افزون بر ۱۲ميليارد مترمكعب است و تا پايان سال‌جاري بهره‌برداري از ۶سد ديگر در دستور كار است. بحران آب خطرناك‌تر از داعشبحران آب تا آن اندازه نگران‌كننده است كه اخيرا پايگاه اينترنتي «بيزنس اينسايدر» در مطلبي به موضوع بحران آب در خاورميانه پرداخته و اين بحران را حتي خطرناك‌تر از داعش و نيز ديگر چالش‌هايي دانسته كه منطقه هم‌اينك با آنها روبه‌روست. سايت تابناك به نقل از اين پايگاه اينترنتي نوشت بنا به پيش‌بيني‌هاي سازمان ملل با ادامه روند كنوني، جهان با كمبود ۴۰درصدي منابع آب مواجه خواهد شد و درصورتي كه اين تلاش براي دستيابي به منابع آب كنترل و مديريت نشود، تنها سبب جنگ‌هاي داخلي و ميان‌دولتي بيشتر خواهد شد. براساس اين گزارش خاورميانه وآسياي مركزي با خطر جدي بحران آب مواجه هستند.